گزارش میزگرد تخصصی «بررسی مبانی و تحلیل آراء شعبه 55 دادگاه عمومی تهران مطالبه خسارت مادی و معنوی در قبال اقدامات زیانبار دولت ایالات متحده آمریکا»

گزارش میزگرد تخصصی «بررسی مبانی و تحلیل آراء شعبه 55 دادگاه عمومی تهران مطالبه خسارت مادی و معنوی در قبال اقدامات زیانبار دولت ایالات متحده آمریکا»

ششم شهریور ماه 1395

رسالت قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران در راستای تحقق عدالت ایجاب می­نماید که سازکار مناسبی را برای حمایت موثر و کارآمد از اتباع ایرانی قربانی اقدامات زیانبار سایر دولت‌ها و مطالبه خسارات مادی و معنوی از آنان فرهم نماید. اما ضرورت احترام به قاعده مصونیت دولت در حقوق بین‌الملل، دولت‌ها را از اعمال صلاحیت قضایی و اجرایی نسبت به سایر دولت‌ها منع می‌نماید. یکی از استثناهای مجاز بر این قاعده در حقوق بین‌الملل استثنای «عمل متقابل» است. نقض مصونیت دولت جمهوری اسلامی ایران در محاکم ایالات متحده امریکا و صدور آرای متعدد علیه ایران در محاکم این کشور، سبب گردید تا در قالب قانون «صلاحیت دادگستری جمهوری اسلامی ایران برای رسیدگی به دعاوی مدنی علیه دولت‌های خارجی» سال ۱۳۷۸ و اصلاحات بعدی آن، امکان طرح دعاوی از سوی اتباع ایرانی زیان دیده از اقدامات زیانبار دولت ایالات متحده امریکا، به عنوان اقدامی متقابل علیه این کشور، فراهم گردد. این دسته از دعاوی درقبال اقدامات زیانبار دولت ایالات متحده امریکا علیه اتباع ایرانی، در شعبه 55 دادگاه عمومی- حقوقی تهران (ویژه امور بین الملل) مطرح و برخی از آنها تاکنون منتهی به صدور دادنامه شده است. گروه حقوق بین‌الملل پژوهشکده حقوق عمومی و بین‌الملل پژوهشگاه قوه قضاییه، در تاریخ 6/6/1395، با هدف واکاوی ابعاد مختلف موضوع، میزگردی با عنوان فوق، در محل سالن ریاست پژوهشگاه قوه قضاییه برگزار نمود.

هدف از این میزگرد که با حضور اساتید و صاحب‌نظران از جامعه علمی و دانشگاهی کشور برگزار شد، بررسی و تحلیل علمی پیرامون مسائل شکلی و ماهوی آراء صادره از شعبه 55 در زمینه مطالبه خسارت‌های مادی و معنوی شکات ایرانی از دولت ایالات متحده آمریکا (به عنوان مثال در خصوص موضوعاتی نظیر کمک و مساعدت آن دولت به تسلیح شیمیایی رژیم صدام، و حمایت آن از گروهک تروریستی جندالله)، و ارائه پیشنهاداتی در خصوص بهبود عملکرد دستگاه قضایی در رسیدگی به این گونه پرونده‌ها بود. در همین راستا، جلسه مزبور در قالب دو محور:  تحلیل آراء صادره از شعبه 55 دادگاه عمومی و حقوقی تهران؛ و بررسی الزامات رسیدگی به دعاوی اتباع ایرانی علیه دولت ایالات متحده آمریکا در محاکم داخلی ایران برگزار گردید.

در ابتدا قاضی اصانلو به توضیح مبانی فکری و فلسفه حاکم بر صدور آراء مزبور پرداخته و از عدالت و انصاف به عنوان بن‌مایه‌های صدور آراء خویش نام بردند و تصریح نمودند که در این آراء، استانداردهاي جهاني رعایت شده و هم به لحاظ شکل و هم محتوا از آراي ديوان بين المللي دادگستري الگو برداري گردیده است.

بر اساس مباحث این جلسه، موضوعات دعاوی خارجی مطروحه در دادگستری علیه ایالات متحده امریکا ذیل عناوین کلی زیر قابل دسته‌بندی است: هدف قرار دادن ناوهای ایرانی در خلال حمله رژیم صدام به ایران، مصدومین شیمیایی، دعاوی حادثه طبس، حوادث پیش آمده برای زائران ایرانی در خلال حضور امریکا در عراق؛ تحریم‌‌های یک‌جانبه امریکا علیه بانک‌ها، شرکت‌های بیمه و هواپیمایی ایرانی.

سپس اساتید محترم مدعو به بیان نقاط قوت و ضعف آراء صادره از شعبه 55 پرداخته و ضمن بی بدیل و پیشرو خواندن تکنیک، تحلیل حقوقی، نحوه نگارش، ادله اثبات، مستندات، و در مجموع کلیت و روح حاکم بر آراء صادره، به بیان نظرات خویش در محورهای ذیل پرداختند:

· قانون قابل اعمال (اگر اقدامات زیانبار موضوع دعاوی در خاک ایران واقع شده باشد، جز در مورد اثبات متخلفانه بودن عمل، نیازی به استناد به حقوق بین الملل نیست.)

· نحوه انتساب مسئولیت به دولت امریکا

· نحوه ارزیابی خسارات تنبیهی مندرج در آراء.

· احراز متخلفانه بودن عمل ایالات متحده امریکا با استناد به ماده 1 مشترک کنوانسیون های ژنو در خصوص تضمین احترام به حقوق بشردوستانه در دعاوی مربوط به مصدومان شیمیایی.

در نهایت، جمع بندی نظرات کارشناسانه حضّار و مدعوین محترم منتج به ارائه پیشنهادات عملی زیر گردید:

- لزوم توجه به تأسیس صندوق غرامات از سوی دولت متبوع در حق قربانیان ایرانی.

- استفاده وکلای این پرونده‌ها و نیز دادگاه از الگوی مستندسازی در پرونده های مطروحه علیه ایران در محاکم ایالات متحده امریکا.

- کمک به شکل‌گیری یک مجتمع قضایی یا دادگاه ویژه جهت رسیدگی به دعاوی بین‌المللی به جای تخصیص یک شعبه خاص برای رسیدگی به این قبیل پرونده ها.

- ضرورت استفاده قضات ایرانی صادره کننده آرای مزبور از مشاوران حقوقی بین‌المللی به جهت ماهیت موضوع و بویژه تعداد دعاوی مطروحه علیه امریکا

در پایان، با عنایت به مطالب فوق، گروه حقوق بین الملل امید دارد که مباحث، نقطه نظرات و پیشنهادات مطروحه، در جهت رفع خلاءهای قانونی و قضایی و ارتقای کیفی عملکرد دستگاه قضایی در رسیدگی به دعاوی بین‌المللی مثمرثمر واقع گردد.

گروه حقوق بین الملل

 پژوهشکده حقوق عمومی و بین الملل

پژوهشگاه قوه قضاییه

6 شهریور ماه 1395

کد: 5006958

زمان انتشار: یکشنبه 14 شهریور 1395 10:57 ق.ظ

تعداد نمایش: 816

نتیجه ای برای نمایش وجود ندارد

نام

ایمیل

نظر

امتیاز

 
 

© تمامی حقوق این سایت متعلق به پژوهشگاه قوه قضاییه می باشد. ⚖